Sóttarhald

Landslæknin áleggur øllum, sum fáa staðfest covid-19, og eisini teimum, ið hava verið í beinleiðis samband við persón, ið hevur COVID-19, at fara í avbyrgt sóttarhald í 14 dagar. 

Harafturat mæla myndugleikarnir til, at øll, sum koma til Føroya, og sum verða kannað á flogvøllinum, fara í sokallað heimauppihald til kanningarúrslitið er tøkt. Kemur tú úr einum karantenulandi, tá eigur tú framvegis at fara í heimauppihald í 14 dagar.

Men hvat er avbyrging, sóttarhald og heimauppihald?

Avbyrging, sóttarhald og heimauppihald eru trý ymisk hugtøk, sum tú skal fyrihalda teg til, um

  1. Tú hevur fingið staðfest coronavirus,
  2. Tú hevur havt beinleiðis samband við persón, sum hevur coronavirus, ella
  3. Tú ert nýliga komin aftur til Føroya og ert blivin kannaður á flogvøllinum
  4. Tú ert arbeiðsfólk/sjómaður og ert komin heim úr einum karantenulandi

 

1. Avbyrging - tú hevur fingið staðfest COVID-19

Ert tú smittað/ur við coronavirus, so skalt tú vera abyrgd/ur frá øðrum í minsta lagi 14 dagar, so onnur ikki verða smittað.

Tað vil siga, at:

  • Tú avbyrgir teg frá øðrum heima við hús.
  • Tú fert ikki til arbeiðis, ørindi ella av matrikklinum, har tú ert avbyrgd/-ur.
  • Tú skalt ikki hava beinleiðis samband við onnur fólk – heldur ikki tey, tú býrt saman við.

Ber ikki til at avbyrgja teg heima við hús, kanst tú fara aðrastaðni, t.d. í summarhús e.l. Ber tað ikki til, kann Heilsumálaráðið hjálpa tær at finna eitt stað at vera, sum oftast í gistingarhús.

Læknin skal staðfesta, um tú er frísk/ur. Tá ið tú er frísk/ur, kanst tú aftur ferðast frítt í samfelagnum, og tú ert ikki í vanda fyri at fáa smittuna aftur. Tað vil siga, at tú skalt ikki í sóttarhald, um tú hevur havt samband við persón, ið er smittaður. 

 

2. Sóttarhald – tú hevur havt beinleiðis samband við persón, ið hevur COVID-19

Hevur tú havt beinleiðis sambandi við ein, sum hevur fingið staðfest coronavirus, skalt tú í sóttarhald í 14 dagar. Tað vil siga, at tú skalt vera avbyrgd/ur frá øðrum, so onnur ikki verða smittað. Teir 14 dagarnar eru frá tí degi, tú seinast hevði samband við tann smittaða. 

Tað vil siga, at:

  • Tú avbyrgir teg frá øðrum heima við hús.
  • Tú fert ikki til arbeiðis ella ørindi
  • Tú skalt ikki hava beinleiðis samband við onnur fólk – heldur ikki tey, tú býrt saman við.
  • Tú kanst fara túr í egnum bili og vera út í náttúruni, har onnur ikki eru. Halt teg frá øðrum.

Ber ikki til at avbyrgja teg heima við hús, kanst tú fara aðrastaðni, t.d. í summarhús e.l. Ber tað ikki til, kann Heilsumálaráðið hjálpa tær at finna eitt stað at vera, sum oftast í gistingarhús.

Tú skalt vera serliga varug/ur við sjúkueyðkenni, ið kunnu benda á, at tú hevur fingið coronavirus, t.e. fepur, ilt í hálsinum, vøddapínu, turran hosta o.a. Hevur tú sjúkueyðkenni, skal tú ringja til kommunulækna ella læknavaktina.

Vit mæla eisini til, at:

  • Tit gera reint, serliga á vesinum og í køkinum, og í rúmum, sum verða nógv brúkt í húsarhaldinum
  • Tit vaska handklæði, seingjarlín og undirklæðir við min. 80ºC.
  • Tit hugsa serliga um handreinføri

 

3. Heimauppihald – tú ert nýliga komin til Føroya úr einum karantenulandi, ella tú ert blivin kannað/-ur í samband við komu til landið

Øll, sum koma til Føroya úr einum karantenulandi, verða staðiliga mæld til at fara beinleiðis í sóttarhald í heiminum í 14 dagar. Øll sum verða kannað í samband við komu, skulu halda seg í heimauppihaldi, til kanningarúrslitið er tøkt. 

Tað vil siga, at:

  • Tú ert heima við hús og kanst vera saman við familjuni.

  • Tú fært ikki vitjan.

  • Skalt tú arbeiða, skal tað gerast heimanifrá.

  • Tú kanst fara túr í egnum bili og vera úti í náttúruni, har onnur ikki eru. Halt teg frá øðrum.

  • Minst til eisini at halda frástøðu og hava gott reinføri, tá tú ert heima við familjuni.

Tú skalt eisini vera serliga varug/ur við sjúkueyðkenni, ið kunnu benda á, at tú hevur fingið coronavirus, t.e. fepur, ilt í hálsinum, vøddapínu, turran hosta o.a. Hevur tú sjúkueyðkenni, skalt tú ringja til kommunulækna ella læknavaktina.

Um tú fært sjúkueyðkenni, er tað sera týdningarmikið, at tú letur teg kanna. Kennir tú teg sjúka, skalt tú ringja til:

  • Tín kommunulækna
  • Læknavaktina tlf. 1870, kl. 16-08 allar dagar.
  • Coronalinjuna 30 40 40, kl. 10-15 mánadag-hósdag.

Meira kunning um sjúkueyðkenni er at finna á her.

Vit mæla eisini til, at:

  • Tit gera reint, serliga á vesinum og í køkinum, og í rúmum, sum verða nógv brúkt í húsarhaldinum.
  • Tit vaska handklæði, seingjarlín og undirklæðir við min. 80ºC.
  • Tit hugsa serliga um handreinføri.

Tú skalt tú sjálv/ur syrgja fyri heimauppihaldinum. 

Tað hevur eydnast at avmarka COVID-19 í Føroyum, og tað skal halda fram. Okkara samfelag er lítið og viðbrekið, tí er umráðandi, at fyrilit framvegis verða tikin at fyribyrgja smittubreiðslu.

Um tú ert komin til Føroya úr einum karantenulandi, kanst tú eftir 14 dagar í heimauppihaldi ferðast frítt í landinum, men fylg almennu tilmælunum frá myndugleikunum. Les meira um tey her.

 

4. Heimauppihald fyri heimkomnar útisiglarar og arbeiðandi føroyingar, sum mynstra/arbeiða í einum karantenulandi

Nýggju leiðreglurnar merkja, at heimkomnir útisiglarar og arbeiðandi føroyingar kunnu loysast úr heimauppihaldinum skjótari við at lata seg kanna tvær ferðir. Sostatt verður heimauppihaldið fyri útisiglarar og arbeiðandi føroyingar stytt, tó er hetta treytað av, at hesi lata seg kanna seks dagar eftir fyrstu kanning á flogvøllinu ella við bryggju. Tað skulu ganga í minsta lagi fimm dagar millum fyrstu og aðru kanning. 

Leiðreglurnar fyri útisiglarar og arbeiðandi føroyingar, sum koma heim úr einum karantenulandi, eru hesar: 

  • Ferðandi verða kannað á flogvøllinum við komu ella við bryggju áðrenn fráferð.
  • Ferðandi fara beinleiðis í heimauppihald eftir komu til Føroya.
  • Seks dagar eftir fyrstu kanning skulu ferðandi aftur lata seg kanna. Tað skulu ganga í minsta lagi fimm dagar millum fyrstu og aðru kanning. 
  • Negativ kanningarúrslit við komu og síðani aftur seks dagar eftir fyrstu kanning loysir tann ferðandi úr heimauppihaldinum.
  • Øll fólk, sum nýliga eru komin til landið, eiga at vera serliga ansin og fylgja almennu tilmælunum um frástøðu og gott reinføri. Kennir tú teg sjúkan, skalt tú lata teg kanna beinanvegin.
Nær og hvussu verið eg loyst/ur úr sóttarhaldi?

Um tú hevur fingið staðfest covid-19 og verið avbyrgd/-ur: 

  • Smittaður persónur verður loystur úr avbyrgdum sóttarhaldi, tá ið lækni hevur mett at viðkomandi er frískur aftur, tó í fyrsta lagi 14 dagar aftaná seinasta staðfesta smittu. Viðkomandi verður ringdur upp av lækna kvøldið fyri sóttarhaldið endar.

Um tú hevur verið í beinleiðis samband við smittaðan persón og hevur verið í sóttarhaldi:

  • Persónur í sóttarhaldi orsakað av at hava verið í samband við ein smittaðan persón, skal verða í sóttarhaldi í 14 dagar frá degnum viðkomandi var í samband við tann sjúka. Persónur í sóttarhaldi verður ikki uppringdur, men er leysur av sóttarhaldinum á 15. degi.

Um tú hevur kemur til Føroya úr einum karantenulandi

  • Hesir persónar skipa sjálvi sóttarhaldið og kunnu fara úr sóttarhaldinum aftaná 14 dagar.

Um tú bíðar eftir úrsliti frá kanning við komu

  • Hesi skulu verða í heimauppihaldi, til kanningarúrslitið er tøkt. 
Kann eg fara út, um eg eri í sóttarhaldi (avbyrging, sóttarhald, heimauppihald)?

Tey, sum eru sjúk (avbyrging) mugu ikki fara av egnum matrikkuli. Tað merkir, at tú ikki kanst fara út at ganga túr, renna ella fara til handils. 

Tey, sum hava havt beinleiðis samband við ein smittaðan og tí eru í sóttarhaldi, kunnu fara ein biltúr og/ella ein gongutúr, har eingin onnur fólk eru. Tað er sera týdningarmikið, at hesi ikki koma í samband við onnur fólk.

Ert tú nýliga komin til Føroya og ert í heimauppihaldi, eigur tú eisini at halda teg heima, men tú kanst fara túr í egnum bili og vera úti í náttúruni, har onnur ikki eru.

Hvat merkir beinleiðis samband við ein, sum hevur coronavirus?

Tá ein persónur hevur fingið staðfest coronavirus (er testaður positivur), verður viðkomandi kontaktaður av Landslæknanum, sum biður tann smittaða seta seg í samband við teir persónar, sum tann smittaði hevur havt beinleiðis samband við í upp til 48 tímar áðrenn sjúkueyðkennini byrjaðu og til tann smittaði fór í sóttarhald.

Beinleiðis samband er:

  • Húski hjá smittaða ella
  • Ein persónur, sum tann smittaði hevur havt beinleiðis fysiskt samband við (tikið í hondina, klemma, mussa osfr.) ella
  • Ein persónur, sum tann smittaði hevur sitið í høli saman við í meira enn 15 minuttir og innanfyri 2 metra fjarstøðu ella
  • Ein persónur sum tann smittaði hevur staðið yvirfyri samstundis við, at tann smittaði hevur njóst ella hostað.

Tað eru hesir persónarnir, sum hava havt beinleiðis samband, sum skulu í sóttarhald [sí omanfyri Sóttarhald – tú hevur havt beinleiðis samband við persón, ið hevur coronavirus og hevur verið í samband við landslæknan]

Tann smittaði útfyllir eitt skema til Landslæknan, har teir persónar, sum viðkomandi hevur havt samband við, skulu skrivast á. Øll, sum hava havt beinleiðis samband, fáa ein teldupost frá Landslæknanum við kunning um sóttarhald og COVID 19.

Tann smittaði kann eisini gera vart við á skemanum, at tann, sum hevur havt beinleiðis samband, ynskir at verða uppringdir av starvsfólki hjá Landslæknanum.

Hvussu skulu dagarnir í sóttarhaldi teljast?

Um tú hevur verið í samband við ein, sum er smittaður, skulu dagarnir teljast frá tí degi, at tú vart saman við viðkomandi.

Hetta skalt tú sjálvt um tú mitt í tíðarskeiðinum verður testað/ur negativ/ur. Orsøkin er, at tað kunnu ganga upp til tvær vikur til sjúkan brýtur út.

Eri eg í vandabólki?

Tey í serligum vanda fyri at verða smittaði, og at gerast alvorliga sjúk av COVID-19, eru:

  • Eldri, serstakliga eldri yvir 80 ár.
  • Persónar við kroniskum sjúkum.
  • Persónar við hjartaæðrasjúkum (ikki galdandi fyri væl viðgjørt høgt blóðtrýst).
  • Persónar við kroniskari lungnasjúku (ikki galdandi fyri væl viðgjørt astma (brósttrongd)).
  • Persónar við lægri immunverju (viðføtt, ella orsaka av heilivági ella sjúku, sum lækkar immunverjuna, t.d. AIDS).
  • Persónar við diabetes1 og 2.
  • Persónar við krabbamein.
  • Børn við kroniskum sjúkum.
  • Barnakonur (fyri at verða varin).

COVID-19 er ein nýggj sjúka, tí er framvegis nógv, vit ikki vita um sjúkuna.

Eg eri í vandabólki, skal eg ella mítt húskið taka serlig atlit?

Ert tú í vandabólki, skalt tú fylgja hesum:

  • ikki fara har, sum nógv fólk eru savnað
  • halt serliga gott handreinføri. Umhugsa at brúka handskar, tá ið tú fert út
  • fylg annars ráðunum um reinføri í sambandi við covid-19
  • halt teg frá fólki, sum hava sjúkueyðkenni
  • avmarkað kropsligt samband