Ofta settir spurningar

Vit hava á hesari síðuni savnað ofta settir spurningarnar. Vanta upplýsingar, ella finnur tú ikki tað, sum tú leitar eftir, kanst tú seta teg í samband við coronalinjuna tlf. 30 40 40 mánadag til hósdag kl. 10-15.

Sjúka og eyðkenni

Hvat er coronavirus og COVID-19?

Coronavirus er eitt víðfevnt slag av virus, ið kann elva til milda krímsjúku, men eisini álvarsamar trupulleikar í andaleiðini. Aðrar coronasmittur, sum hava verið, eru SARS-CoV (Severe Acute Respiratory Syndrome), ið breyt út í 2003, og MERS-CoV (Middle East Respiratory Syndrome), sum breyt út í 2012.

COVID-19 er eisini ein coronavirus. Fyrstu tilburðirnir av COVID-19 vóru staðfestir í Wuhan í Hubei-landslutinum í Kina í desember 2019, og smittan breiddi seg skjótt til restina av heiminum. Tann 11. mars 2020 staðfesti heimsheilsustovnurin WHO virusið sum eina alheimsfarsótt, t.v.s. eina umfarssjúku í fleiri heimspørtum. Fyrsti tilburðurin í Føroyum var staðfestur sama dag, mikudagin 11. mars 2020.

WHO hevur givið nýggja coronavirusinum navnið COVID-19 (Corona Virus Disease 2019).

Hvat vita vit um coronavirus og COVID-19?

Fleiri onnur mildari sløg av coronavirus hava verið í Føroyum fleiri vetrar og hava elvt til krímsjúkur.

Men nýggju coronasmittuna, COVID-19, hava vit ikki upplivað áður. Tað er nógv, sum vit ikki vita um COVID-19, tí okkara immunskipan hevur ikki havt samband við hesa smittuna fyrr. Tað inniber, at eingin er mótstøðuførur, og øll verða smittað og sjúk. Tað er eisini orsøkin til, at henda smittan verður handfarin øðrvísi enn vanligar krímsjúkur.

Vitanina um COVID-19 fáa vit frá kanningum her heima og aðrastaðni, t.e. úr Kina, frá altjóða myndugleikum og sjúkugongdini í øðrum einstøkum londum.

Hvørji sjúkueyðkenni eru, og hvussu álvarsom er sjúkan?

Tú fær sjúkueyðkenni millum tveir og 12 dagar eftir, at tú er smittað/ur. Tey flestu fáa sjúkueyðkenni eftir fimm til sjey døgum.

Vanliga minna sjúkueyðkennini um aðrar krímsjúkur. Tú kann fáa krím, ilt í hálsin, vøddapínu, turran hosta og fepur. Tað kann av somu orsøk vera torført at skyna mun á vanligari krímsjúku og COVID-19, og tú hevur vanliga ikki brúk fyri læknahjálp, tá ið sjúkan er á hesum støðinum.

Summi fáa hinvegin sterkari sjúkueyðkenni. Eftir fýra til sjey dagar verður hostin verri, fepurin verður hægri, og tú kanst vera tung/ur fyri ondini. Summi fáa so ringan lungnabruna, at tey mugu leggjast inn á sjúkrahús.

Tað er ymiskt, hvussu leingi tú hevur sjúkueyðkenni. Hjá teimum, sum fáa milda krímsjúku, hvørva sjúkueyðkennini vanliga eftir fýra til seks døgum, meðan onnur hava sjúkueyðkenni í longri tíð.

Í heimshøpi higartil hevur meginparturin av teimum smittaðu fingið milda krímisjúku, meðan lutvíst fá fólk eru vorðin so álvarsamt sjúk, at tey mugu leggjast inn á sjúkrahús.

Hvussu smittar COVID-19?

Virusið smittar millum persónar við dropum. Dropar breiða seg góðar tveir metrar í luftini, tá ið tú hostar ella nýsir, áðrenn teir fella til jarðar. Virusið verður sostatt verandi í luftini. Virusið smittar einans gjøgnum slímhinnuna, vanliga í nøsini, munninum og eygunum.

Tú verður smittað/ur, um tú stendur nær við ein persón, sum letur dropar, t.d. við at klemma teg, hosta ella njósa, og droparnir enda í slímhinnuni í nøsini, eygunum ella munninum. Tú kann eisini verða smittað/ur, um tú nertur við okkurt, har dropar eru á, og tú síðan nertur við nøsina, eyguni ella munnin.

Eingin veit enn við vissu, um smittað fólk uttan sjúkueyðkenni kunnu smitta onnur.

Kann eg taka pínustillandi, um eg havi sjúkueyðkenni?

Fyri høvuðpínu og vøddapínu kanst tú royna paracetamol, t.d. Pandodil ella Pinex. Fyri veika pínu kann tú eisini nýta heilivág við paracetamol og heilivág av slagnum NSAID, t.d. Ipren og Ibuprofen. Tak ongantíð meira heiligvág, enn tað, ið er viðmælt.

Tað er týdningarmikið at minnast til at drekka ríkiligt av vætu, serliga um tú hevur høgan fepur.

Hevur tú andadráttstrupulleikar, ella verða eyðkennini verri, eigur tú at ringja til lækna. Tað er umráðandi, at tú ikki møtir upp hjá læknaviðtaluni, tí tú kanst smitta onnur.

Eg havi havt samband við persón, sum hevur verið í samband við persón við smittuni. Hvat nú?

Fyri at blíva smittaður er neyðugt at hava beinleiðis samband við ein persón, sum hevur smittuna. Tað vil siga, at tú til dømis hevur tikið í hondina á viðkomandi, verið andlit til andlits/í høli saman innanfyri 2 metrar og longri enn 15 minuttir, røkta persón við covid-19-smittu uttan verndarútgerð. Sostatt ert tú ikki í vanda, fyrr enn tann, sum tú hevur verið í samband við, verður smittaður. Landslæknin hevur ábyrgdina av at finna fram til tey, sum hava verið í beinleiðis samband við ein smittaðan persón, og meta um, um tey skulu í sóttarhald.

Hvussu verði eg kannað/-ur, og hvussu er viðgerðin?

Kennir tú teg sjúkan ella hevur sjúkueyðkenni, skalt tú fyrst og fremst ringja til kommunulæknan hjá tær. Er hesin ikki tøkur, kanst tú ringja til læknavaktina á 1870. Tað er sera umráðandi, at tú ringir og ikki bara møtir upp.

Læknin ger av, um tú síðani fært ávísing til kanning á ávikavist Suðuroyar Sjúkrahúsi, Klaksvíkar Sjúkrahúsi ella á Landssjúkrahúsinum. Tú fært ávísng til tað sjúkrahús, sum er tættast við tín bústað.  

Tú verður kannað/ur fyri COVID-19 við at kanna flot frá kertli ella slímhinnu.

Tað finst eingin viðgerð fyri nýggju coronasmittuna, men fólk við COVID-19 verða viðgjørd við heilivági fyri at linna sjúkueyðkennini.

Heilsumyndugleikar stuðla granskarum og fyritøkum, sum skjótt kunnu menna heilivág og koppingarevni fyri COVID-19. Enn eru eingi koppingarevni ímóti nýggja coronavirusinum, og tí ber ikki til at geva nakra fyribyrgjandi viðgerð enn.

Er Covid-19 ikki bara tað sama sum influensa?

At síggja til fáa tey flestu fólkini, sum eru ung og frísk, mild sjúkueyðkenni. Á tann hátt minnir COVID-19 um vanliga krímsjúku, men nakrir greiðir munir eru kortini á COVID-19 og vanligum krímsjúkum. Tað er eisini hetta, sum ger, at almennir myndugleikar handfara støðuna munandi øðrvísi.

Við øðrum krímsjúkum er ein partur av fólkunum vanliga mótstøðuførur, tí tey hava fingið koppingarevni ella eru smittað av líknandi krímsjúkum fyrr. COVID-19 er hinvegin ein nýggj virus, sum øll kunnu fáa, tí teirra immunskipan hevur ikki havt samband við líknandi virus fyrr. Tað inniber, at nógv kunun verða sjúk samstundis, og tað kann seta heilsuverkið undir sera stórt trýst.

Landslæknin mælir til, at øll, eisini ung og frísk fólk, fylgja almennu tilmælunum fyri at verja fólk við veikari heilstøðu.

Hvussu tosi eg við børn um sjúkuna?

Tað týdningarmesta er, at børn kenna seg trygg. Lat ikki børnini sjálvi royna at skilja støðuna og gera sær sínar egnu niðurstøður. Set ítøkiligar spurningar, so tú veit, hvat barnið hugsar og heldur um umfarssóttina. Sig sannleikan fyri barninum. Svara erligt, men tað er ikki neyðugt at fara í óneyðugar smálutir. Minn barnið á, at tað eru lutvíst fá, sum doyggja av coronasmittuni.

 

Tørvar tær ráðgeving til eitt nú hvussu tú sálarliga handfer broyttu støðuna, hvat tú kanst gera fyri at styrkja teg sálarliga, ella hevur tú onkrar spurningar ella ivamál, kanst tú ringja til Barnabata. Telefonin svarar allar dagar frá kl. 20.00 til 22.00 og gerandisdagar frá kl. 9.00 til kl. 16.00. Telefonnummarið er 116 111.

Eri eg í vandabólkinum?

Tey, sum eru í serligum vanda fyri at verða smittað og at gerast alvorliga sjúk av COVID-19, eru:

  • Eldri, serstakliga eldri yvir 80 ár
  • Persónar við kroniskum sjúkum
  • Persónar við hjartaæðrasjúkum (ikki galdandi fyri væl viðgjørt høgt blóðtrýst)
  • Persónar við kroniskari lungnasjúku (ikki galdandi fyri væl viðgjørt astma (brósttrongd))
  • Persónar við lægri immunverju (viðføtt ella orsakað av heilivági ella sjúku, sum lækkar immunverjuna, t.d. AIDS)
  • Persónar við diabetes1 og 2
  • Persónar við krabbamein
  • Børn við kroniskum sjúkum
  • Barnakonur (fyri at verða varin)
     

Minst til, at COVID-19 er ein nýggj sjúka, og tí er framvegis nógv, vit ikki vita um sjúkuna.

Eg eri í vandabólki, skal eg ella mítt húski taka serlig atlit?

Ja. Ikki fara har, sum nógv fólk eru savnað. Halt serliga gott handreinføri. Umhugsa at brúka handskar, tá ið tú fert út. Fylg annars ráðunum um reinføri í sambandi við covid-19:

  • Vaska tær væl og ofta um hendurnar
  • Hosta ella njós í ermuna – ikki í hendurnar
  • Avmarka kropsligt samband við onnur sum til dømis lógvatak, klemm og kinnkoss
  • Halt eyga við reinføri bæði heima og til arbeiðis
  • Ver sera ansin í støðum, har nógv fólk savnast
  • Kennir tú teg sjúka ella hevur sjúkueyðkenni, verð so heima, soleiðis at tú ikki smittar nakran
Eg havi latið meg kannað fyri COVID-19, men eg havi einki frætt. Hvat nú?

Tað verður einans ringt til teirra, sum hava fingið staðfest coronasmittuna. 

Øll kanningarúrslit verða framvegis dagførd um middagsleitið á heimasíðuni hjá Heilsumálaráðnum og á www.corona.fo. 

Kanningar í Suðuroy, sum eru gjørdar aftaná fyrrapartstúrin hjá Smyrli, verða greinaðar dagin eftir kanningina, og úrslitið av hesum kanningunum verður tá fyrst tøkt annan dagin eftir kanningina.

Ferðing

Hvørjar eru leiðreglurnar fyri ferðandi frá 27. juni?

Frá leygardegnum tann 27. juni skulu øll ferðandi kannast. Hetta verður eisini galdandi fyri allar føroyingar, búsitandi í Føroyum, ið hava verið uttanlands. 

Tey ferðandi kunnu vænta sær drúgvari bíðitíð, tá ið tey koma til landið. Tað verður heitt á øll ferðandi um at fara í heimauppihald, til tey hava fingið svar upp á kanningina. Vanliga eru kanningarúrslitini klár sama kvøld og í seinasta lagi á middegi dagin eftir.

Frá leygardegnum 27.juni til og við fríggjadagin 10.juli verður tað ókeypis at lata seg kanna, tá ið tú kemur til Føroya. Frá leygardegnum 11. juli skulu ferðafólk sjálvi rinda fyri kanningina. Kanningin kostar 390 krónur.

 

Hvat um eg havi eina váttan fyri negativum kanningarúrsliti, noyðist eg at kannast?

Øll ferðandi, sum koma til landið eftir 27. juni, skulu kannast við komu til Føroya. Hetta er tó ikki galdandi fyri børn yngri enn 12 ár. 

Tí er ikki neyðugt við váttan av negativum kanningarúrsliti við fráferð. 

Frá leygardegnum 27.juni til og við fríggjadagin 10.juli verður tað ókeypis at lata seg kanna, tá ið tú kemur til Føroya. Frá leygardegnum 11. juli skulu ferðafólk sjálvi rinda fyri kanningina. Kanningin kostar 390 krónur.

Ferðandi skulu fara beinleiðis í heimauppihald, til kanningarúrslitið er tøkt. Vanliga er kanningarúrslitið sama kvøld og í seinast lagi dagin eftir á middegi. 

Hvar kann eg verða kannað/-ur?

Kanningar verða gjørdar á flogvøllinum í Vágum og við bryggju. 

Hvat um onkur verður staðfestur smittaður?

Ferðafólk fáa beinleiðis boð, um smitta verður staðfest. Ferðafólkið skal avbyrgjast eins og onnur, sum verða testað positiv.

Tað ber ikki til at ferðast, meðan man er sjúkur. 

Hvussu leingi tekur tað at fáa kanningarúrslitið?

Miðað verður ímóti, at kanningarúrslitið er tøkt sama kvøld og í seinasta lagi á middegi dagin eftir kannigina. 

Hvussu skal eg fyrihalda meg, til eg fái kanningarúrslitið?

Øll ferðandi, sum koma til landið, eiga at fara beinleiðis í heimauppihald, til kanningarúrslitið er tøkt. Vanliga er úrslitið tøkt sama kvøld og í seinasti lagi á middegi dagin eftir kanningina. 

Eru somu reglur galdandi fyri herbúgvandi føroyingar og onnur ferðafólk?

Ja. Leiðreglurnar eru tær somu fyri øll ferðafólk. 

Øll ferðandi, sum koma til landið, eiga at lata seg kanna við komu til landið. Børn yngri enn 12 ár noyðast ikki at lata seg kanna.

Ferðandi eiga at fara beinleiðis í heimauppihald, til kanningarúrslit er tøkt. Vanliga er úrslitið tøkt sama kvøld og í seinasta lagi á middegi dagin eftir. 

Sóttarhald

Hvat er heimauppihald (familieophold)?

Hevur tú ferðast í øðrum londum enn Danmark, Grønland, Ísland, Noregi og Íslandi, og ert tú nýliga komin til landið, so eigur tú at fara beinleiðis í sóttarhald í heiminum í 14 dagar. Tað merkir, at tú ikki fert til arbeiðis. Tú eigur ikki fáa vitjan undir sóttarhaldinum. Tú eigur ikki at fara til handils ella ørindi, men tú kanst fara túr í egnum bili og vera úti í náttúruni, har onnur ikki eru.

Fólk, sum eru í vandabólki, skalt tú als ikki hava beinleiðis samband við.

Tú skalt eisini vera serliga varug/ur við sjúkueyðkenni, ið kunnu benda á, at tú hevur fingið coronavirus, t.e. fepur o.a. Hevur tú sjúkueyðkenni, skalt tú ringja til kommunulækna ella læknavaktina.

Vit mæla eisini til, at

Tit gera reint, serliga á vesinum og í køkinum, og í rúmum, sum verða nógv brúkt í húsarhaldinum
Tit vaska handklæði, seingjarlín og undirklæðir við min. 80ºC
Tit hugsa serliga um handreinføri

Les meira um sóttarhald her:

Kann eg fara út, um eg eri í sóttarhaldi (avbyrging, sóttarhald, heimauppihald)?

Tey, sum eru sjúk (avbyrging), og tey, sum hava havt beinleiðis samband við sjúk (sóttarhald), mugu ikki fara av egnum matrikkuli. Tað merkir, at tú ikki kanst fara út at ganga túr, renna ella fara til handils. 

Ert tú nýliga komin til Føroya og ert í heimauppihaldi, eigur tú eisini halda teg heima, men tú kanst fara túr í egnum bili og vera úti í náttúruni, har onnur ikki eru.

Barnafamiljur

Eg eri við barn, er tað trygt at fara út?

Sambært Landslæknanum og Coronaráðgevingini er ongin smittubreiðsla í Føroyum í løtuni. Vandin fyri at verða smittaður í samfelagnum og/ella á arbeiðsplássinum er tí sera lítil. Av hesi orsøk verða leiðreglurnar fyri barnakonur broyttar, soleiðis at barnakonur ikki longur skulu sjúkraskrivast grundað á smittuvandan. Broytist støðan í samfelagnum, soleiðis at talan aftur er um aktiva smittubreiðslu, verða leiðreglurnar endurskoðaðar. 

Kunnu børnini spæla við onnur?

Ja. Frísk børn kunnu gott spæla við onnur frísk børn. Vit mæla tó til, at í mesta lagi 2-3 børn spæla saman í senn, og at tey somu børnini spæla saman frá ferð til ferð – og børnini skulu helst spæla uttandura.

Kunnu børnini fara á spæliplássið?

Tað kunnu tey, men fylg ráðunum um, at í mesta lagi 2-3 børn spæla saman í senn, og at tey somu børnini spæla saman frá ferð til ferð. Og ver serliga ansin við at børnini vaska sær um hendurnar, tá tey koma heim, og at tey ikki deilast um leikur.

Barnið hevur føðingardag – kunnu vit halda eina lítla veitslu?

Hugsa um at útseta føðingardagar, veitslur og onnur tiltøk, har tað savnast nógv fólk. Tað verður mælt til at í mesta lagi 100 fólk hittast. Coronasjúkan breiðir seg skjótt og lætt og serliga í stórum bólkum. 

Vit hava heimaundirvísing við børnunum – er nakar vandi í tí?

Somu tilráðingar eru galdandi fyri heimaundirvísing sum fyri at spæla saman – í mesta lagi 1-2 børn á vitjan í senn og helst tey somu børnini frá ferð til ferð. Og minst til, at børnini ikki skulu vera saman við øðrum, um tey hava sjúkueyðkenni. Tá skulu tey vera við hús.

Er tað í lagi, at børnini sova saman við sínum vinum, um bæði eru frísk?

Nei, vit mæla frá, at børnini sova saman. Tá tey sova saman, eru tey tætt at hvørjum øðrum innandura og yvir nógvar tímar. Lova børnunum heldur at ringja til hvørt annað fyri at siga góðanátt.

Dóttir mín er tannáringur og arbeiðir í matvøruhandli. Skal eg nokta henni tað?

Nei, men eggja henni til at tosa við handilsleiðaran um leiðreglurnar fyri smittuverju.

Hvørjar leiðreglur eru galdandi fyri foreldur við samanfluttum børnum?

Tað er í lagi, at børnini hava vanliga samveru sínamillum. Men um børnini fáa sjúkueyðkenni, skulu tey vera verandi hjá tí eina av foreldrunum.

Arbeiði

Eg reki eina matfyritøku, hvørji eru tilmælini í samband við hetta?

Matvøruframleiðarar kunnu halda áfram sum vanligt, men eiga at fylgja almennu tilmælunum um fyribyrging av smittu.

Heilsufrøðiliga starvsstovan vísir á, at:

1.     Lítil sannlíkindi eru fyri at corona smittar ígjøgnum matin ella vatnið. Corona smittar via dropar í luftini og í andaleiðini, og tí eru sannlíkindini fyri at verða smittaður av mati ella vatni lítil.

2.     Tað er umráðandi at hava eitt gott heilsufrøðiligt arbeiðslag og annars fylgja rakstrarreglunum, sí www.hfs.fo.

3.     Tað er umráðandi at hava gott handreinføri og vaska sær um hendurnar ofta. Sóttreinsan við spritti kann ikki setast ístaðin fyri at vaska sær um hendurnar.

4.     Starvsfólk skulu ikki møta til arbeiðis, um tey eru sjúk, tað veri seg av corona ella aðrari sjúku.

5.     Bíleggingar eiga at verða gjørdar gjøgnum telefon ella internet.

6.     Um møguligt skal út-við-veitingin veitast ígjøgnum lúku ella annað, soleiðis at so lítil kontakt verður við viðskiftafólk, sum gjørligt.

7.     Matvøruframleiðarar skulu minna viðskiftafólkini á at halda frástøðu (2 metrar) í køini.

8.     Kundar eiga at brúka gjaldkort uttan at nerta við terminalin.

Les meira her.

Eitt starvsfólk í mínari fyritøku er smittað við corona, hvat geri eg nú?

Um starvsfólk fær staðfest COVID-19, eru tey sjúk, og tey hava tá rætt til løn undir sjúku sambært sáttmála ella sjúkradagpening sambært dagpeningalógini.

Í hjálparpakkanum, sum landsstýrið legði fram sunnudagin 15. mars, er eitt av átøkunum, at ein afturrindanarskipan verður gjørd fyri privatar arbeiðsgevarar, sum gjalda løn undir sjúku. Arbeiðsgevarar fáa afturgoldið lønarútreiðsluna, tó í mesta lagi við eini upphædd, sum svarar til sjúkradagpening. Les meira um tað her.

Eg reki ein handil, hvussu tryggi eg starvsfólk og kundar móti coronasmittuni?
  1. Ger tað møguligt hjá viðskiftafólki at spritta hendur, tá tey koma inn í handilin.
  2. Spritta handtøk á kurvum og vognum regluliga. Spritta handtøk á hurðum, um handilin ikki hevur sjálvvirkandi hurðar.
  3. Avmarka talið av fólki í handlinum, soleiðis at tað er møguligt at halda almennu tilmælini um frástøðu (2 metrar).
  4. Avmarka í størstan møguligan mun beinleiðis samskifti millum starvsfólk og kundar.
  5. Set strikur í gólvið framman fyri kassan við einum millumrúmi á 2 metrar, soleiðis at fólk í bíðirøð betri kunnu fylgja tilmælinum um at halda eina frástøðu á 2 metrar. Lat bert eitt viðskiftafólk leggja vøru á kassabandið í senn, soleiðis at fólk ikki standa tætt framman fyri kassan.
  6. Starvsfólkið við kassan eigur at nýta einnýtishandskar fyri at verja seg móti smittu frá vørum. Starvsfólkið eigur at skifta handskarnar, tá tað fer frá kassanum. Starvsfólkið eigur eisini at hava møguleika fyri at spritta hendurnar, tá hetta er neyðugt.
  7. Um tað ber til, verður tilmælt at ein glas-/plastveggur verður settur upp framman fyri starvsfólkið, sum situr við kassan. Hetta fyri at verja móti kundum, ið kanska njósa ella hosta.
  8. Um tað ber til, verður tilmælt at flyta gjaldsterminalin soleiðis, at hann ikki er beint framman fyri starvsfólkið.  
  9. Ger tað møguligt hjá kundum at spritta hendur, tá tey fara úr handlinum og hava nortið við innkeypskurvar og vognar.
Eg eri við barn, er tað trygt hjá mær at fara til arbeiðis?

Sambært Landslæknanum og Coronaráðgevingini er ongin smittubreiðsla í Føroyum í løtuni. Vandin fyri at verða smittaður í samfelagnum og/ella á arbeiðsplássinum er tí sera lítil. Av hesi orsøk verða leiðreglurnar fyri barnakonur broyttar, soleiðis at barnakonur ikki longur skulu sjúkraskrivast grundað á smittuvandan. Broytist støðan í samfelagnum, soleiðis at talan aftur er um aktiva smittubreiðslu, verða leiðreglurnar endurskoðaðar. 

Mælt verður til at hava gott reinføri, bæði heima við hús, úti og til arbeiðis. Les meira um tað her

Sjófólk, skip og ferðafólk

Hvørji skjøl skulu útlendsk sjófólk hava hjá sær í sambandi við marknaeftirlitið?

Krevst visum fyri at koma til Føroyar skal viðkomandi hava eitt, sum ítøkiliga loyvir ferðing til Føroyar.

Eitt skjalprógv fyri, at viðkomandi skal mynstra umborð á einum føroyskum skipi t.d. avrit av starvsavtaluni el.líkn.

Hvat hendir, um tekin eru um sjúku, tá útlendsk sjófólk fara gjøgnum marknaeftirlitið?

Løgreglan kann taka avgerð um at avvísa ferðandi við markið, um sjúkutekin eru (hosti, tekin um fepur el.lík.). Hetta er galdandi fyri:

  • útlending, sum ikki hevur uppihaldsloyvi í Føroyum,
  • norðurlendskan statsborgara, sum ikki hevur fastan bústað í Føroyum.

Kemur viðkomandi frá einum landi uttanfyri Schengen, skal skiparin, agentur ella reiðarí syrgja fyri, at viðkomandi uttan kostnað fyri statin/landið beinanvegin fer av landinum aftur.

Sjófólk, sum skal mynstra, ivast um hon/hann hevur corona ella eigur at vera í sóttarhaldi, hvat nú?

Mælt verður til at ringja til kommunulækna ella læknavaktina (1870).

Reinføri

Eg eri í vandabólki, skal eg ella mítt húski taka serlig atlit?

Ja. Ver heima so vítt gjørligt. Ikki fara har, sum nógv fólk eru savnað. Halt serliga gott handreinføri. Umhugsa at brúka handskar, tá ið tú fert út. Fylg annars ráðunum um reinføri í sambandi við covid-19:

  • Vaska tær væl og ofta um hendurnar
  • Hosta ella njós í ermuna – ikki í hendurnar
  • Avmarka kropsligt samband við onnur sum til dømis lógvatak, klemm og kinnkoss
  • Halt eyga við reinføri bæði heima og til arbeiðis
  • Ver sera ansin í støðum, har nógv fólk savnast
  • Kennir tú teg sjúka ella hevur sjúkueyðkenni, verð so heima, soleiðis at tú ikki smittar nakran 
Hvussu gera vit á arbeiðsplássinum?

Hesi almennu tilmæli eiga at verða fylgd:

  • Hav gott hondreinføri, vaska tær ofta og væl um hendurnar. Spritta hendurnar, um tú ikki hevur atgongd til vatn og sápu. 
  • Hosta og njós í ermuna - ikki í hendurnar.
  • Avmarka kropsligt samband við onnur sum til dømis lógvatak, klemm og kinnkoss.
  • Hav gott reinføri bæði heima og til arbeiðis.
  • Ver sera ansin í støðum, har nógv fólk savnast.
  • Minst til altíð at halda frástøðu.
  • Minst til, vit kunnu øll vera smittuberar, hóast vit eingin sjúkutekin hava. 
  • Verið varug við sjúkueyðkenni, ið kunnu benda á coronavirus, t.d. hosta og fepur, og ver heima um tú merkir tær okkurt.
Eg reki eina matfyritøku, hvørji eru tilmælini í samband við hetta?

Matvøruframleiðarar kunnu halda áfram sum vanligt, men eiga at fylgja almennu tilmælunum um fyribyrging av smittu.

Heilsufrøðiliga starvsstovan vísir á, at:

1.     Lítil sannlíkindi eru fyri at corona smittar ígjøgnum matin ella vatnið. Corona smittar via dropar í luftini og í andaleiðini, og tí eru sannlíkindini fyri at verða smittaður av mati ella vatni lítil.

2.     Tað er umráðandi at hava eitt gott heilsufrøðiligt arbeiðslag og annars fylgja rakstrarreglunum, sí www.hfs.fo.

3.     Tað er umráðandi at hava gott handreinføri og vaska sær um hendurnar ofta. Sóttreinsan við spritti kann ikki setast ístaðin fyri at vaska sær um hendurnar.

4.     Starvsfólk skulu ikki møta til arbeiðis, um tey eru sjúk, tað veri seg av corona ella aðrari sjúku.

5.     Bíleggingar eiga at verða gjørdar gjøgnum telefon ella internet.

6.     Um møguligt skal út-við-veitingin veitast ígjøgnum lúku ella annað, soleiðis at so lítil kontakt verður við viðskiftafólk, sum gjørligt.

7.    Matvøruframleiðarar skulu minna viðskiftafólkini á at halda frástøðu (2 metrar) í køini.

8.   Kundar eiga at brúka gjaldkort uttan at nerta við terminalin.

 

Les meira her.

Um eg keypi inn fyri fólk, ið eru í vandabólki, skal eg so spritta vørurnar av áðrenn eg lati tær?

Nei, tað er ikki neyðugt at spritta vøruna.

Tað kann vera ein vandi fyri, at coronasmitta verður borin við innkeypsvørunum, men tað er lítil sannlíkindi fyri, at man verður smittaður ígjøgnum matin. Hugsa um vanligt handreinføri, tá vørurnar verða móttiknar. Um tú ivast, ber til at taka ein reinan lappa eftir pakkanum/vørunum.

Fylg annars tilráðingunum um, hvussu tú fert til handils.

Eru serlig atlit, man skal taka, tá man bíleggur mat á netinum, um man er í vandabólki?

Tað kann vera ein vandi fyri, at coronasmitta verður borin við pakninginum, men tað er lítil sannlíkindi fyri, at man verður smittaður ígjøgnum matin. Hugsa um vanligt handreinføri, og um tú ivast ber til at taka ein reinan lappa eftir pakkanum, ella at taka ytra pakning av, áðrenn tú goymir matvørurnar. Halt teg annars til tilráðingar um gott hondreinføri, og um reinføri í samband við matgerð.

Les meira um hondreinføri her:

 

Er tað forsvarligt at keypa óinnpakkaða frukt, hvat um ein smittaður t.d. hevur hostað á fruktina?

Tað eru lítil sannlíkindi fyri, at corona smittar ígjøgnum matin. Tí eru tilráðingarnar tær vanligu - at hava gott reinføri í køkinum, gott handreinføri og at vaska frukt og grønt, tá tað verður tilgjørt. Um ivamál eru, so kann skalið takast burtur.

Les meira um hondreinføri í samband við matgerð her: 

Aðrir spurningar

Hevur tú brúk fyri onkrum at tosa við ella fyri praktiskari hjálp?

Reyði Krossur í Føroyum hevur sett í verk nýtt tilboð í samband við coronasmittuna. Hetta er eitt nýtt ókeypis tilboð, ið kallast Hjálparnetverkið. Hjálparnetverkið er til reiðar at hjálpa teimum, sum av onkrari orsøk hava tørv á hjálp.

Hjálparnetverkið fær eitt nú hjálpt við at:

o   Loysa praktiskar uppgávur, so sum at keypa inn, ganga túr við hundinum ella við fyrifallandi uppgávum.

o   Ringja og práta við fólk, sum eitt nú sita í sóttarhaldi ella einsamøll ella hava tørv á kunning.

o   Hjálpa tilflytarum ella ferðafólki, ið ikki skilja føroyskt, við kunning ella praktiskum avbjóðingum.

Hevur tú tørv á hjálp, kanst tú ringja til tlf. 788870.

Hevur tú brúk fyri sálarfrøðiligari hjálp?

Barnabati bjóðar, saman við føroyskum sálarfrøðingum, ókeypis og dulnevnda sálarfrøðiliga ráðgeving til børn, ung og foreldur.

Tørvar tær ráðgeving til eitt nú hvussu tú sálarliga handfer broyttu støðuna, hvat tú kanst gera fyri at styrkja teg sálarliga, ella hevur tú onkrar spurningar ella ivamál, kanst tú ringja til Barnabata.

Telefonin svarar allar dagar frá kl. 20.00 til 22.00 og gerandisdagar frá kl. 9.00 til kl. 16.00.

Royndir føroyskir sálarfrøðingar svara. 

Telefonnummarið er 116 111.

Kunnu ommur og abbar ansa børnum?

Ja. Mælt verður kortini frá, at ommur, abbar og onnur við veikari heilsustøðu ikki ansa børnum.

Verður nóg mikið av mati í Føroyum?

Ja. Kjarnutænasturnar í føroyska samfelagnum halda fram, sum vant. Tað er og verður ríkiligt av mati, goymslurnar eru fullar, og heitt verður staðiliga á fólk um at vísa samfelagssinni og ikki leggja inn undir seg.

Er tað trygt at keypa gerandisvørur á netinum?

Ja, tað er trygt at keypa gerandisvørur í nethandli. Vandin fyri smittu undir útkoyring er sera lítil.

Fylg vegleiðingum um gott reinføri í samband við matgerð og hav gott handreinføri, tá tú móttekur vørurnar.

Eg eri við barn, er tað trygt hjá mær at fara út?

Sambært Landslæknanum og Coronaráðgevingini er ongin smittubreiðsla í Føroyum í løtuni. Vandin fyri at verða smittaður í samfelagnum og/ella á arbeiðsplássinum er tí sera lítil. Av hesi orsøk verða leiðreglurnar fyri barnakonur broyttar, soleiðis at barnakonur ikki longur skulu sjúkraskrivast grundað á smittuvandan. Broytist støðan í samfelagnum, soleiðis at talan aftur er um aktiva smittubreiðslu, verða leiðreglurnar endurskoðaðar.